مصاحبه با آقای مهندس زمانی:

 

موسسه تحقیق و توسعه صنعت احداث، در روز هفدهم فروردین ماه سال جاری مجری برگزاری سمیناری بود که با نام غریب و بکرِ خود توجه بسیاری را به خود جلب نمود. سمیناری با نام «اقتصاد آبی»!

در این سمینار موضوع «اقتصاد آبی» بعنوان دانشی نوپا و البته مورد توجه در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه ارائه  شده و این عبارت در کنار مضامینی چون «اقتصاد سیاه» و «اقتصاد سبز»، از جمله علوم پیشرو و موفق معرفی گردید.

اقتصاد آبی، پارادایم جدیدی است که پاسخ گویی به تمامی نیازها با استفاده از منابع محدود فعلی را میسر می داند. به عبارت دیگر اقتصاد آبی رویکردی جدید در طراحی کسب و کار می باشد: استفاده از منابع در دسترس و موجود در سیستم هایی که بصورت حلقه های یک زنجیر به یکدیگر متصل می باشند و تبدیل خروجی ضایعات یک محصول به ورودی خلق یک یا چند جریان نقدینگی جدید برای کسب و کار. در پارادایم اقتصاد آبی، ده ها میلیون فرصت شغلی جدید در سراسر جهان ایجاد می شود، درآمدها افزایش پیدا کرده، برای جامعه ثروت تولید می شود و این در حالی است که محیط زیست، بیش از این فرسوده و آلوده نمی شود. در واقع با حرکت به سمت اقتصاد آبی، به تدریج از اقتصادی که در آن خوب، گران و بد، ارزان می باشد به سیستمی که در آن خوب و خلاق، اقتصادی و مقرون به صرفه می باشند شیفت پیدا خواهیم کرد.

به مناسبت آشنایی بیشتر مخاطبان مجله با مقوله اقتصاد آبی هنگامیکه آقای مهندس زمانی را در حاشیه برگزاری جلسه هیئت امنای موسسه تحقیق و توسعه صنعت احداث یافتیم ، از ایشان خواستیم دقایقی از وقت خود را در اختیار ما بگذارند و نه بعنوان عضوی از این مجموعه بلکه بعنوان یکی از شرک تکنندگان در سمینار، پاسخگوی سوالات ما باشند.

 آقای مهندس زمانی بعنوان سوال اول بسیار مشتاقم بدانم اگر تنها به شکل کلی با موضوع اقتصاد آبی آشنایی داشتید که چیست باز هم به آن سمینار می رفتید؟ حتی اگر عضو هیئت مدیره ی موسسه هم نبودید؟

مهندس زمانی: قبل از هرچیز این مسئله را ذکر کنم که من کتاب اقتصاد آبی را که بصورت متن انگلیسی است و متن فارسی اش به بازار نیامده است را ورق زده بودم و بعضی از فصولش را هم خوانده بودم. من مطمئنم هستم بسیار کتاب با ارزشی خواهد بود. من بسیار از متنش و مطالبش لذت بردم و به همین دلیل با اشتیاق بسیار زیادی به این سمینار آمدم ولی اگر نمی دانستم اقتصاد آبی چیست، احتمالاً تا نمی پرسیدم که چیست به این سمینار نمی آمدم. چون هیچ معنی خاصی را تا آن موقع برای من تعریف نمی کرد. اگر به موضوع اقتصاد آبی معرفی می شدم، در هر شرایطی حتماً می رفتم و برای اینکه موضوع بسیار جالبی است و بسیار جلب توجه کننده است. خوشبختانه در دعوت نامه هایی که موسسه برای مدعوین پخش کرد، یک نصف صفحه توضیح داده بود که اقتصاد آبی چیست. در نتیجه خیلی از کسانی که آمده بودند دارای حداقل آشنایی بودند.

یعنی فقط اگر همان برگه دست شما رسیده بود مشتاق می شدید؟

مهندس زمانی: آن برگه کمک کرد. و می توانست تحریک کند و تشویق کننده باشد که کسی بیاید و در این سمینار شرکت بکند. ولی من چون آشنایی قبلی داشتم با اشتیاق بسیار زیادی آمدم.

فرمودید که کتاب اقتصاد آبی را مطالعه کردید. چه زمانی؟ بعد از سمینار یا پیش از آن؟

مهندس زمانی: نه خیلی مدت پیش از سمینار. خیلی قبل از سمینار این کتاب دستم رسیده بود. بعضی از فصولش را ورق زدم واقعاً برایم جالب بود.  باید تشکر بکنیم از هر کسی که این کتاب را نوشته و آنکه معرفی کرد که آقای دکتر گل سرخی بودند. آن کتاب از زاویه ی بسیار جالبی به مسئله ی محیط زیست، کارآفرینی، خلاقیت و به مسئله ی تحقیق و توسعه نگاه می کند. بخصوص از این بابت که از ایده های خیلی کوچک و ساده می شود مسائل بسیار بزرگی را پیاده کرد با یک مقدار پیگیری و البته خلاقیت و بخصوص زاویه ای که کتاب اقتصاد آبی نگاه می کند، این است که ما چطور به کمک محیط زیستمان و به کمک طبیعت از توانایی های طبیعی استفاده بکنیم در جهت امکانات یا توانایی هایی که طبیعت دارد و رفع نیازهای انسان، ایجاد تولید اقتصادی و تولید شغل. که این 3 تا با هم بسیار جالب است معمولاً خیلی از سرمایه گذاری ها به هرحال یک اثر شاید منفی در محیط زیست می گذارد که این طرز نگرشی که کتاب اقتصاد آبی ارائه می دهد در حقیقت نه تنها اثر منفی در محیط زیست نمی گذارد بلکه علاوه بر تاثیر مثبت به پاک سازی آثار مخرب قبلی هم می پردازد. یعنی شما نه تنها یک پروژه ای را کارآفرینی می کنید، نه تنها بخشی از نیازهای انسان را توسط این پروژه رفع می کنید، نه تنها تولید اقتصادی می کنید به بازسازی محیط زیست و طبیعت هم کمک می کنید که مجموع اینها بسیار با ارزش است و بسیار خلاق و مهم و مفید است.

آقای مهندس بعد از اینکه از سمینار بیرون آمدید سوالی در این زمینه بود که تاکنون ذهنتان را بخودش مشغول کرده باشد؟

مهندس زمانی: بله هزار تا سوال بود. در کتاب اقتصاد آبی پیرامون چند صد مورد بحث می شود و ظاهراً چند صد مورد دیگر هم هست که اتفاق افتاده و این کتاب فرصت ارائه ی آن را نداشت. طبیعتاً یکی از مشغولیات ذهن انسان می تواند این باشد که اگر با این نگرش و با این برخورد با طبیعت و محیط، ما می توانیم یک چنین کار زیبا و جالبی بکنیم، دیگر چه کارهایی مانده که می توانیم بکنیم؟ و چطور می توانیم نگاه بکنیم، فکر بکنیم؟ و چطور می توانیم کارهای مشابهی، کوچکتر یا بزرگتری انجام دهیم؟ و مهمتر از آن این است که اگر ما خواستیم در این مملکت یک کاری را انجام دهیم چه توانایی هایی و امکاناتی در اختیار ماست و چه می توانیم بکنیم؟ یعنی این ایده ای که بطور وسیع در سمینار اقتصاد آبی مطرح شده است بهرحال هنوز شاید در دنیا ده ها هزار مورد دیگر وجود دارد که می شود روی آن فکر کرد و روی آن کار کرد. این موارد کجاست؟ چگونه است؟ از کجا می شود کمک گرفت؟ چه کسی می تواند به انسان کمک کند؟ خیلی چیزها می تواند وجود داشته باشد که نقطه ی حرکت آن، این بحث هایی است که در کتاب اقتصاد آبی می شود.

-حال یک قسمتی از سوالهای خودتان را می خواهم خودتان جواب دهید. یعنی اینکه چه چیزهایی یا چه راه هایی وجود دارد و موثر است که مثلاً ما می توانیم بخش های مختلف حوزه ی صنعت را با مقوله ی اقتصاد آبی درگیر کنیم؟

مهندس زمانی: اولاً من فکر می کنم که موسسه ی تحقیق و توسعه می تواند یک نقطه ی حرکت ابتدایی باشد.با توجه به اینکه تشکل ها، تفکرها، تخصص ها و توانایی های مختلف در آنجا جمع شده اند شاید با یک "هم افزایی ذهنی" بیشتر از هر چیزی، بشود شروع به فکر کردن کرد. به اینکه چه می شود کرد؟ ما کویرهای وسیعی داریم، منابع آبی دریایی وسیع داریم ما منابع مصالح ساختمانی غریبی داریم که خیلی از اینها یا بد استفاده شده یا استفاده نمی شود. یا به محیط زیست صدمه می زند یا برداشت هایی که از محیط زیست می شود مشکل ساز است و نخاله هایی که به محیط زیست برمی گردد مشکل ساز است. خب همه ی اینها را انسان باید با این تخصص های متنوع و با این تفکری که در موسسه ی تحقیق و توسعه هست و با این تشکل های متعددی که در این موسسه هستند مورد بررسی قرار داد. شاید بشود با یک هم افزایی ذهنی از آنجا شروع کرد و فکر کرد که چه کار می شود کرد.

راستش مطلب بعدی که من هنوز نمی دانم این است که این کارها هم وقت، حوصله، تخصص و مهارت می خواهد و هم امکانات مالی لازم دارد. البته چند مورد از آن پروژه هایی که من در کتاب اقتصاد آبی دیده بودم به نظر نمی رسید که سرمایه های وسیعی قبل از اینکه این تفکر و این ابتکار، نتایج ابتدایی اش را نشان دهد، وارد شده باشد ولی با این وجود بهرحال بدون سرمایه یا با سرمایه اندک نمی شود کاری کرد. بهرحال فکر کردم در اطراف این موضوع آنچه که بسیار زیبا و شیرین است، بحث و جدل با دوستان است اطراف اینکه روی چه پروژه هایی می شود کار کرد، بازی کرد، فکر کرد و حرکت کرد. بسیار حرکت جالبی می تواند باشد. من امیدوارم که این کتاب بعد از اینکه ارائه شود یا سمینارهایی که موسسه خواهد داشت مشاورین به تعدادباشند که آن تلنگرهای ذهنی به تعدادی از متخصصین زده شود که به بازار بیایند به میدان بیایند و آمادگی این را داشته باشند که بنشینند و درباره ی این تفکر صحبت بکنند و این خلاقیتی که من مطمئنم پتانسیل آن وجود دارد بروز کند و نشان داده شود.

-حالا که در مورد قابلیت ها و پتانسیل ها گفتید می خواهم در مورد موانع هم به ما بگویید. اینکه حالا فکر می کنید که برای ظرفیت سازی پروژه های تحقیق و توسعه در اقتصاد آبی در صنعت احداث چه موانعی وجود دارد؟

مهندس زمانی: راستش من الان نمی توانم بگویم چه موانعی وجود دارد. امیدوارم اصلاً مانعی وجود نداشته باشد چون ما حرکت نکرده ایم، فکر نکرده ایم و پروژه ای را تعریف نکرده ایم، نمی دانم که چه موانعی بطور عمده می تواند وجود داشته باشد آن چیزی که حرکت اول را امکانپذیر می کند، این است که ما چطور این ایده را منتقل کنیم. چطور افراد علاقمند را پیدا کنیم، چطور آن هم افزایی ذهنی را پیدا بکنیم، و چطور آن امکانات اولیه را برای حرکت کردن پیدا کنیم. این می تواند اولین مانع باشد یعنی یک چیز نامانوس و غیر مهجور را شما بخواهید معرفی کنید، در ذهن ها جا بیندازید و بقبولانید، بعد از مجموع ذهن هایی که به مرور آشنا می شوند تعدادی را به میدان بکشید و بخواهید کار بکنید. مانع اول نا آشنا بودن این قضیه است. و اگر همه ی این کارها را بکنید آن وقت تازه ببینیم کجاها به دیوار و مانع برمی خوریم و چه کسی ممکن است مشکل داشته باشد یا موانع ما چه خواهد بود. امروز مانع اول ما این است که این تفکر را کسی نمی شناسد و متاسفانه حرکت در جهت تحقیق و پژوهش بسیار کند است برای اینکه به دلایل مختلف ما تجربه و ابتکار کم می کنیم و آدم های علاقمند به آن کم داریم یک کمی اگر موضوع از موضوع متعارف و روزمره دور باشد طبیعتاً افراد کمتری قادرند که وقتشان را برای این بگذارند. برای اینکه خب وقت گذاشتن معادل انرژی گذاشتن است. انرژی گذاشتن معادل هزینه کردن است چون بهرحال مردم یا جوان ترهایی که بهرحال می توانند مشتاق بشوند و با ما کار بکنند وقتشان را صرف مقدمات زندگی شان و هزینه های زندگی شان می کنند. اینها همه اش هزینه دارد. در نتیجه هزینه کردن، وقت گذاشتن و انرژی مصرف کردن برای ایده هایی که خیلی شناخته شده و خیلی در دسترس نیست می تواند مانع اصلی این قضیه باشد ولی بعد اگر وارد این بازی شدیم ممکن است موانع دیگری هم وجود داشته باشد که راستش من الان نمی توانم ببینیم و ممکن است موانع دولتی، حکومتی، پولی، عملیاتی یا اجرایی باشد. نمی دانم.

-آقای مهندس در پایان نکته یا پیشنهادی هست که نگفته باشید؟

مهندس زمانی: نه من نکته ی جدید ندارم، نکته ی جدایی ندارم فقط باز هم تاکید می کنم که این ایده و این حرکتی که در این کتاب اقتصاد آبی انسان می بیند واقعاً یک زاویه ی جدید و بسیار قابل تامل و زاویه ی بسیار تشویق کننده ای برای حفاظت، استفاده و لذت از زندگی، محیط زندگی، محیط زیست و پتانسیل های موجود در این محیط اطرف ما هست که ما ندیده بودیم یا زیاد روی آنها فکر نکرده بودیم و از چشم ها دور مانده بود. امیدواریم که موفق بشویم ما هم مثل خیلی های دیگر از این توانایی ها در جهت رفع نیازهای بشری، در جهت ایجاد اشتغال و در جهت ارتقا کیفیت محیط زیستمان استفاده کنیم.

تاریخ ارسال: 1394/11/9
تعداد بازدید: 1408
ارسال نظر