مصاحبه با آقای دکتر برندک:

  آقای دکتر در مورد همایش روز 17فروردین91، همایش اقتصاد آبی که با سخنرانی دکتر گل سرخی برگزار شد می خواستیم از شما سوال کنیم.  شما قبل از این همایش با این واژه آشنایی داشتید؟

 دکتر برندک: با توجه به اینکه رشته ی من مهندسی صنایع است و با مفاهیم اینچنینی آشنا هستم و با آنها سروکار داشتم، شاید به عنوان تولید پاک در مهندسی صنایع این موضوع مطرح باشد ولی نه به این شکل یعنی یک سری وجه مشترک هایی با هم دارند و در مهندسی صنایع بحث دیگری هست به نام "تولید بدون کارخانه" که آن هم تقریباً شبیه اقتصاد آبی است.

اقتصاد آبی در واقع یک سروگردن از تولید بدون کارخانه، تولید پاک یا تولید ناب بالاتر است. به این معنا که در مقوله ی قبل ما یک مقداری پسماند داریم یا فرض کنید در تولید بدون کارخانه شما مواد اولیه را در صنایع مختلف قبلا تولید می کنید و آن را در جاهای دیگر مونتاژ می کنید. در تولید پاک و تولید ناب هم در واقع شما ضایعات را به حداقل می رسانید. ولی در مورد اقتصاد آبی واقعیت مطلب این است که تا قبل از شرکت در همایش من اطلاع به آن شکل نداشتم. حال برداشت من این است که اقتصاد آبی در واقع فعالیت اقتصادی است که ما هیچ پسماندی نداریم یعنی هر پسماندی ماده ی اولیه ی یک تولید اقتصادی در جای دیگری می شود و مانند مثالی که آقای دکتر گل سرخی مطرح کردند که دختر بی سرپرستی بود و نمی دانست برای زندگی روزمره اش چه کند. آمد فکر کرد و از ضایعات پسماندهای قهوه یک خوراکی درست کرد و یک مزرعه ای برای تولید قارچ درست کرد. و خود این تبدیل به یک صنعت و یک شغل شد.

اینست که من از گذشته با این مفهوم آشنایی نداشتم و در این همایش با این مطلب آشنا شدم. نکته ی دیگر این همایش اقتصاد آبی این بود که در اقتصاد آبی ما به نوآوری و ایجاد شغل توجه داریم. اگر ما مبتنی بر اقتصاد آبی نباشیم و به اقتصاد آبی توجه نکنیم و به ضایعات و پسماندها توجه نداشته باشیم، نمی توانیم شغل ایجاد کنیم آن طوری که آقای دکتر گفتند و در این کتاب اقتصاد آبی گفته شده، 10سال صبر و نوآوری منجربه 100میلیون شغل شده. یعنی یک نوآوری یک میلیون شغل ایجاد می کند. بعد نکته ی جالب دیگر اینکه هر نوآوری منجر به ایجاد شغل نمی شود. نوآوری که دربردارنده ی اختراع باشد منجربه ایجاد شغل می شود و نویسنده ی این کتاب جناب آقای پائودی 2000 اختراع را شناسایی و به ثبت رسانده اند که در این کتابش 100 مورد از این اختراعات را مورد بحث قرار داده است.

نکته ی دیگری که برای من در این همایش جالب بود این بود که در واقع طبیعت و خلقت بشریت جهان طوری است که اگر ما به همان شکلی که آفریده شده و هدف از خلقت آفرینش بوده، با طبیعت کنار بیاییم اصلاً پسماندی نخواهد بود. بعنوان مثال از گیاهان، حشرات استفاده می کنند از حشرات موجودات دیگر استفاده می کنند از آن موجودات پرندگان استفاده می کنند و پرندگان نهایتاً خوراک موجودات دیگری هستند و در نهایت خوراک انسان را تهیه می کنند. و اگر انسان با این مسئله علمی برخورد کند ضایعات حاصل از خود انسان مثل مو و حتی ماده ای که از شست و شویش بوجود می آید، اینها هم می تواند ماده ی اولیه ی تولیدات دیگر باشد - به این شکل آفریده شده - ولی ما طبیعت را دستکاری کرده ایم و این چرخه را بهم زده ایم بعنوان مثال همین رگبار و تگرگ های چند روز پیش را که شما از اخبار می شنیدید، یک خط 4مترو را مختل کرده بود که گفتند تا 3هفته ی دیگر آماده می شود. این نتیجه ی دستکاری خود بشر در طبیعت است و برخلاف اقتصاد آبی حرکت کرده ایم و این یکی از معضلات است. اگر ما طبیعت را دستکاری نکنیم و مطابق با تئوری اقتصاد آبی حرکت کنیم، جنگل ها و خاک ها محفوظ است و سیلاب ها و بارانی که می آید در آنجا نفوذ می کند و به سمت پایتخت سرازیر نمی شود تا اینهمه مشکلات برای مردم ایجاد بکند.

- آقای دکتر به نظرتان چرا اسم این تئوری را اقتصاد آبی گذاشته اند؟ یعنی اقتصادی که به رنگ آب، آبی، آسمان و دریاست.

 دکتر برندک: در واقع ما می توانیم از اقتصاد آبی چند تعبیر داشته باشیم. نه به معنی اقتصاد آبکی و اقتصادی که مربوط به آب است. ما در طبیعت هر چیزی را که تمیز، خالص و ناب است را به رنگ آبی می بینیم. بعنوان مثال زمانی که می خواهند یک چیزی را زلال و صاف معرفی کنند می گویند مثل اشک چشم زلال و صاف است. مستحضرید که آبی ترکیب رنگ زرد و سبز است. حال اگر شما آبی را به رنگ سبز و زرد تجزیه کنید، زردی نشانه ی رنگ پریدگی، خزان و شروع پاییز است و آن طوری که تعبیر می شود رنگ جالبی نیست. رنگ سبز هم یک مقداری پسماند و ناخالصی دارد. درجایی که صحبت از آبی می شود مثل آبی آسمان و می خواهند بگویند آب زلال است، به رنگ آبی نسبت می دهند. البته خود رنگ آب زمانی که حجمش زیاد شود و روی هم قرار بگیرد رنگ آبی را پیدا می کند ولی منظور از آبی رنگ بیشتر همان تمیزی، لطافت و ناب بودنش است. اقتصاد آبی هم بر این اساس عنوان این اقتصاد قرار گرفته است.یعنی اقتصاد پاک در واقع.

دکتر برندک: اقتصاد پاک، ناب و همین اقتصادی که عرض کردم در مهندسی صنایع مطرح است.

آقای دکتر از همایش که بیرون آمدید تا به این لحظه که از همایش گذشته، سوالی در ذهنتان باقی نمانده که شما را به خودش مشغول کرده باشد؟

دکتر برندک: من از همایش که بیرون آمدم همچنان فکرم مشغولِ  این بود که من چطور می توانم این تجربه را در زندگی خودم بکار ببرم. در هر حال هر فعالیت اقتصادی و هر مدیریتی را انسان از کوچکترین فعالیت اقتصادی تجربه می کند و بعد در جامعه توسعه می دهد و آن را در جامعه ی خودش بکار می برد. اول من باید از خودم شروع کنم که این اقتصاد آبی را پیاده کنم بعد برای خانواده ی خودم بعد برای سازمانی که هستم و بعد ببینم که در جامعه ام چطور می تواند این اقتصاد آبی تحقق پیدا بکند و شکل بگیرد.

 اصلاً به نظر خود شما از چه روش هایی و از چه کانالهایی می شود اقتصاد آبی را در سطوح مختلف صنعت، بخصوص پروژه های صنعت احداث وارد کرد؟

دکتر برندک: ببینید 3-2پیش نیاز و زیربنا برای این کار لازم است. نخست فرهنگ سازی. ما باید این را جا  بیاندازیم که اقتصاد آبی خوب است. پیشقدم و پیشتاز آن هم همین موسسه صنعت احداث بوده. باید این فرهنگ ترویج شود، راجع به آن صحبت و بحث کنیم و همایش بگذاریم. اگر در آینده آقای دکتر گل سرخی آمدند می خواهم به ایشان پیشنهاد کنم که به دانشگاه هایی که رشته هایشان با اقتصاد آبی مرتبط است بروند و برای دانشجویان و اساتید صحبت کنند. در خود وزارت علوم و در ستاد آنجا هم با اینکه محدودیت زمانی دارند بیایند و در ایام عید این دوره را برای اعضای هیئت علمی وزارت علوم هم ارائه بدهند.

مطلب دیگر عزم ملی است. تا عزم ملی برای اینکار نباشد گرچه زیرساخت و فرهنگ آن در جامعه باشد باز هم این اقتصاد آبی راه نمی افتد. سازمان ها و دستگاه های اجرایی کلان باید در این قضیه پیشقدم شوند. بعنوان مثال وزارت صنعت، معدن و تجارت می تواند اولین نهاد و دستگاه اجرایی باشد که در این قضیه نقش داشته باشد برای اینکه عمده ی صنایع زیر نظر این وزارتخانه است. وزارت نیرو که تولید کننده ی انرژی در کشور است، حال مقداری در این زمینه کار کرده مثلاً انرژی که از نیروگاه های بادی می گیرند یک حرکت اقتصاد آبی است ولی کافی نیست. ما فقط در منجیل و یکی دو جای دیگر - تا آنجا که من اطلاع دارم و مقاله ای در کنفرانس صنعت احداث ارائه شده بود- آنجا گفته بودند که ما در دو جا بیشتر نداریم. آن مقاله هم به این قضیه تاکید کرده بود. جای دیگر وزارت کشاورزی است. با این همه ضایعات و...، ما صنایع تبدیلی در وزارت کشاورزی نداریم. حال چند کارخانه ی کمپوت سازی هست، اینها باید بیشتر شوند و همه ی تولیدات کشاورزی باید در چرخه ی صنایع تبدیلی قرار بگیرند و ضایعات را به حداقل برسانند. میوه، تولید کشاورزی با آن زحمت کشاورز، با آن امکانات محدود، آب محدود که ما برای کشاورزی داریم، تولید می شود. ولی بخاطر نبودن صنایع تبدیلی از بین می رود. شما پارسال ملاحظه کردید گوجه فرنگی را کشاورز در مزرعه داشت از بین می برد. کیلویی 4تومان از او می خریدند در صورتی که در تهران همان موقع گوجه فرنگی کیلویی 1500تومان بود. خب این یک اشکال مدیریتی است و باید دستگاه های اجرایی کلان و مدیران سطح بالای جامعه راجع به این مسئله فکر بکنند. دستگاه های اجرایی مختلفی می توانند باشند. وزارت نفت که بیشتر از همه دخیل است. و دستگاه هایی هم که خدمات رسانی می کنند مثل آموزش و پرورش، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری که ما باشیم و دانشگاه هایی که زیر نظر این وزارتخانه هستند می توانند بعنوان مروّجین این فرهنگ، نقش بسزایی داشته باشند.

آقای دکتر به نکته ی خیلی خوبی اشاره کردید. به نظرتان اگر ما بخواهیم برای تحقیق و توسعه ی اقتصاد آبی در صنعت احداث کشورمان ظرفیت سازی بکنیم با چه موانعی روبه رو هستیم؟

دکتر برندک: همانطور که عرض کردم ما باید برای صاحبان صنایعمان این مسئله را جا بیاندازیم. موانعی که هست، نخست  عدم پذیرش این مسئله است که ممکن است بگویند ما به روزمرگی می گذرانیم، ما باید دنبال این باشیم که پروژه ای را بگیریم و اجرا بکنیم و دولت این پروژه را به ما داده و ما باید ظرف 1الی 1/5سال آن را تحویل بدهیم. حال اینها چیزهای مقطعی و گذرا است از این فاز که گذر کردند برای برنامه ی دراز مدتشان این 2000 شرکتی که در زیرمجموعه ی این 5تشکل هستند ابتدا باید این قضیه را بپذیرند که این چیز خوبی هست و جایی که به نظر من می تواند به اینها کمک بکند همین موسسه تحقیق و توسعه ی صنعت احداث است و در کنار آن پژوهشکده ی صنعت احداث که انشالله در حال طی کردن مراحل نهایی قطعی شدن مجوزش است. پس اول باید بپذیرند و بعد انشالله دوره های توجیهی برای اینها گذاشته شود. با یک جلسه همایش 3ساعته این کار شدنی نیست. باید کلاس هایی گذاشته شود مثل همان MCIDو این آموزش داده شود و نخست هم از صنایع عمده شروع بکنیم. شما حتماً با قانون پالوتو آشنایی دارید. به قانون 2080 معروف است. یعنی 80درصد پروژه های صنعتیِ صنعت احداث دست 20درصد از این شرکت هایی که در این مجموعه فعال هستند، هست و 20 درصد پروژه های صنعت دست 80درصد دیگر است. ما اگر این 20درصد شرکتی را که یک پنجم شرکت ها هستند و 80درصد پروژه ها را اجرا می کنند بیاییم و روی آنها کار کنیم فکر می کنم که بسیاری از مشکلات ما حل شده باشد. آن 20درصد پروژه هایی که 80درصد انجام می دهند را بیاوریم در فاز بعدی.

در واقع به این شکل دسته بندی می کنیم. به درشت دانه ها ابتدا این مسئله را بقبولانیم که این مقوله خوبی هست هر چند که عده ای از آنها در آن کلاس و جلسه ی توجیهی آقای دکتر بودند ولی در هر حال باید این مرتب تکرار شود و گفته شود. بعد انشالله به محض اینکه این را پذیرفتند کلاس های آموزش برایشان بگذاریم و نحوه ی اجرای اقتصاد آبی را آموزش دهیم.

  پس در واقع شما پیشنهاد دیگری هم برای اینکه بتوانیم این مسیر ظرفیت سازی اقتصاد آبی را در صنعت احداث گسترش دهیم، دارید.

دکتر برندک: ببینید ما باید از تجارب جهانی هم استفاده بکنیم آن طوری که من در این همایش شنیدم یک شهری در مجارستان به عنوان نمونه ی آزمایشگاهی مورد بررسی است که 180هزار نفر هم جمعیت دارد. که در واقع اقتصاد آبی را در آن شهر پیاده می کنند اگر موفق بود -که قطعاً موفق است- آن را در شهرها و استان های دیگر و در نهایت در کل کشور انجام می دهند. من هم فکر می کنم که اولین مرحله این است که ما یک جایی را اینجا بعنوان نمونه در کشورمان در نظر بگیریم حالا یک وزارتخانه ای یا یک صنعتی یا یک رشته ای از صنعت -فرقی نمی کند - از یک جای کوچک شروع بکنیم و بعد از تجربه آن استفاده بکنیم برای صنایع یا دستگاه های اجرایی دیگر. همه چیز همین طور است. ببینید الان مدارس ما در حال الکترونیکی شدن هستند که تخته سیاه و گچ و همه اینها را جمع می کنند، دانش آموزان هم از اینکه دائم مجبور به انجام دادن تکالیف شبانه باشند، و این همه بار سنگین کیف و کوله پشتی را به دوش بکشند از این وضعیت بیرون بیایند. این یک آزمون است بصورت آزمایشی و در بعضی از مدارس در حال اجرا است و در نهایت مدارس دیگر هم این کار را انجام می دهند.

الکترونیکی کردن آموزش در مدارس و دانشگاه ها، هم به نوعی اقتصاد آبی است. که باعث می شود انشالله محصل دیگر از حمل کوله پشتی، کتاب سنگین و انجام مشق شب راحت شود و از ضعیف شدن چشمش در امان بماند.

بنابراین من مطمئن هستم که بطور قطع پیاده سازی اقتصاد آبی در صنعت احداث می تواند همچون دیگر نمونه های  اجرایی آن بسیار موفق باشد و من به آینده ی آن در صنعت احداث بسیار خوشبین هستم.

تاریخ ارسال: 1394/11/9
تعداد بازدید: 1283
ارسال نظر